Kentbilimci Nasıl Yazılır?
Doğru kullanım kentbilimci şeklindedir.
“Kent bilimci” şeklindeki ayrı yazım internette, sosyal medyada ve bazı metinlerde görülebilir. Ancak kavramın Türkçedeki terminolojik kökenine, bilim dalı adlarının kuruluş biçimine ve alanın temel kaynaklarına bakıldığında doğru biçim açıktır:
Kentbilim nasıl yazılır?
Kentbilim bitişik yazılır.
Bu alanda çalışan kişiyi ifade eden kentbilimci de bitişik yazılır.
Temel Kaynak: Ruşen Keleş ve Kentbilim Terimleri Sözlüğü
Bu konuda başvurulması gereken en önemli kaynaklardan biri Prof. Dr. Ruşen Keleş’in 1980 yılında Türk Dil Kurumu Yayınları tarafından yayımlanan Kentbilim Terimleri Sözlüğü adlı eseridir.
Burada özellikle kitabın adına dikkat etmek gerekir.
Eserin adı:
Kentbilim Terimleri Sözlüğü
şeklindedir.
“Kent Bilimleri Sözlüğü” ya da “Kent Bilim Terimleri Sözlüğü” değildir.
196 sayfalık bu sözlük, Türkiye’de kent, kentleşme, şehircilik, yerel yönetimler ve kent politikaları alanındaki terminolojinin gelişmesinde temel başvuru kaynaklarından biri olmuştur.
Kitabın adının kendisi bile kavramın nasıl kurulduğunu açık biçimde gösterir:
Kent + bilim = kentbilim
Dolayısıyla bu disiplinle çalışan kişiyi ifade eden sözcük de:
Kentbilim + ci = kentbilimci şeklinde oluşur.
Neden Kentbilimci Bitişik Yazılır?
Türkçede bilim dallarını ifade eden çok sayıda yerleşik sözcük aynı mantıkla oluşturulur.
Dil + bilim birleşir ve dilbilim olur.
Toplum + bilim birleşir ve toplumbilim olur.
Gök + bilim birleşir ve gökbilim olur.
Aynı yapı kent için de geçerlidir:
Kent + bilim birleşir ve kentbilim olur.
Bu bilim dallarında çalışan kişiler de aynı kökten türetilir:
dilbilim → dilbilimci
toplumbilim → toplumbilimci
kentbilim → kentbilimci
Bu nedenle “kent bilimci” ifadesini iki ayrı sözcükten oluşan sıradan bir tamlama gibi değerlendirmek, kavramın terminolojik yapısını gözden kaçırmak anlamına gelir.
Burada söz konusu olan “kent üzerine çalışan bir bilimci” şeklinde serbest bir tanımlama değil, adı kentbilim olan bir çalışma alanından türetilmiş uzmanlık ifadesidir.
Ruşen Keleş’in Kentbilim Literatüründeki Yeri
Prof. Dr. Ruşen Keleş yalnızca Kentbilim Terimleri Sözlüğü ile değil, kentleşme ve yerel yönetimler alanında yayımladığı çok sayıda temel eserle Türkiye’de kentbilim literatürünün oluşmasına önemli katkıda bulunmuştur.
Kentsel meseleleri akademik, yönetsel, toplumsal ve siyasal boyutlarıyla ele alan çalışmalarının yanında Kentbilim İlkeleri, Kentbilim Terimleri Sözlüğü ve Kentleşme Politikası gibi eserleri, Türkiye’de bu alanın kavramsal çerçevesinin gelişmesinde önemli bir yere sahiptir.
Dolayısıyla “kentbilim” sözcüğü yeni ortaya çıkmış, internet çağında türetilmiş veya kişisel tercihe göre yazılabilecek bir ifade değildir.
Türkçe kent literatüründe onlarca yıldır kullanılan yerleşik bir terimdir.
Peki İnsanlar Neden “Kent Bilimci” Diye Arıyor?
Bunun temel nedeni dilbilgisi değil, arama alışkanlığıdır.
“Kentbilim” günlük konuşmada şehir, şehircilik, kentleşme veya şehir planlaması kadar sık duyulan bir kavram değildir. Bu nedenle terimi daha önce görmemiş bir kişi arama motoruna doğal olarak:
“kent bilimci”
yazabilir.
Arama motorlarında bir ifadenin çok aranması ise o ifadenin terminolojik olarak doğru olduğu anlamına gelmez.
İnsanların nasıl arama yaptığı ile bir kavramın doğru yazımı iki ayrı konudur.
Bu nedenle “kent bilimci” araması SEO açısından dikkate alınabilir; fakat kavramın doğru yazımı değiştirilmemelidir.
Kentbilimci Ne İş Yapar?
Kentbilimci kenti yalnızca binalar, yollar veya imar planlarından ibaret görmez.
Kenti, sosyal yapı, ekonomi, yönetim, nüfus, çevre, ulaşım, kamusal alan, yerel yönetimler, kentleşme, planlama, kültür, kent hafızası, yönetişim ve sürdürülebilirlik gibi farklı boyutlarıyla birlikte ele alır.
Bu nedenle kentbilim doğası gereği disiplinlerarası bir çalışma alanıdır.
Günümüzde buna veri, dijitalleşme, akıllı şehirler, yapay zekâ ve kentsel zekâ gibi yeni çalışma alanları da eklenmektedir.
Kentbilimci kavramı bu geniş perspektifi ifade eder.
Sonuç: Doğru Yazım Kentbilimci
Konu aslında oldukça nettir.
Prof. Dr. Ruşen Keleş’in Türk Dil Kurumu tarafından 1980 yılında yayımlanan eserinin adı Kentbilim Terimleri Sözlüğü’dür.
Bilim dalının adı kentbilimdir.
Bu alanda çalışan kişiyi ifade eden sözcük ise kentbilimcidir.
“Kent bilimci” biçimi arama motorlarında karşılaşılabilecek bir kullanım olabilir.
Ancak Türkçedeki terminolojik yapı ve kentbilim literatürü açısından doğru ve yerleşik kullanım:
KENTBİLİMCİ şeklindedir.